خبرگزاری مهر، گروه استانها: بررسی آمارهای بارندگی در نخستین هفتههای سال آبی جاری از افزایش قابل توجه میزان بارشها در نقاط مختلف استان سمنان نسبت به مدت مشابه سال گذشته حکایت دارد؛ روندی که اگرچه میتواند بخشی از کمبودهای آبی سالهای گذشته را جبران کند، اما به اعتقاد کارشناسان، هنوز نمیتوان آن را نشانه پایان خشکسالی یا ورود به دوره ترسالی دانست.
سال زراعی یا سال آبی، مبنای برنامهریزی در بخشهای مختلف کشاورزی، منابع آب و هواشناسی است و بسیاری از تصمیمگیریها از جمله بررسی وضعیت بارشها، تأمین و توزیع نهادههای کشاورزی و دامی و تخصیص منابع ارزی به این بخش، بر اساس آمارهای آن انجام میشود.
سال آبی هر سال از ابتدای مهرماه آغاز میشود و تا پایان شهریورماه سال بعد ادامه دارد. این دوره زمانی، مبنای ارزیابی میزان بارندگی و بررسی وضعیت منابع آبی کشور و استانها محسوب میشود.
با گذشت حدود ۵۰ روز از آغاز سال آبی جاری، نخستین آمارهای هواشناسی از بهبود نسبی وضعیت بارشها در بسیاری از مناطق استان سمنان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حکایت دارد؛ آماری که در برخی نقاط افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
با این حال، کارشناسان تأکید دارند که افزایش بارندگی در یک بازه زمانی محدود، بهتنهایی نمیتواند مبنای اعلام پایان خشکسالی یا آغاز ترسالی باشد و برای چنین ارزیابیهایی باید روند بارشها در طولانیمدت و وضعیت منابع آبی نیز مورد بررسی قرار گیرد.
افزایش بارشها به معنای پایان خشکسالی نیست
در ارزیابی وضعیت بارندگیها باید به این نکته توجه داشت که ثبت چند بارش مؤثر، حتی اگر نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی داشته باشد، به معنای عبور از خشکسالی نیست.
چنین برداشتی ممکن است به ایجاد اطمینان خاطر کاذب درباره وضعیت منابع آب منجر شود و ضرورت صرفهجویی و مدیریت مصرف، بهویژه در بخش کشاورزی را تحتالشعاع قرار دهد.
از همین رو، کارشناسان در استفاده از تعابیری مانند پایان خشکسالی و ورود به ترسالی احتیاط میکنند؛ هرچند آمارهای ثبتشده در هفتههای ابتدایی سال آبی جاری در استان سمنان، از بهبود شرایط بارندگی در بسیاری از مناطق خبر میدهد.
آمارهای هواشناسی از افزایش بارندگی حکایت دارد
مدیرکل هواشناسی استان سمنان در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به شرایط جوی سال جاری و تأثیر پدیده النینو بر الگوهای بارشی، اظهار کرد: در برخی مناطق استان، بهویژه در شرق، بارندگیهای مناسبی ثبت شده و در مواردی شاهد بارشهای قابل توجه و رگباری بودهایم.
سیدایرج مصطفوی با اشاره به مقایسه میزان بارندگی از ابتدای مهرماه تا ۲۰ آبانماه امسال با مدت مشابه سال گذشته، گفت: در شهر سمنان پنج میلیمتر بارندگی ثبت شده، در حالی که در مدت مشابه سال قبل حتی یک میلیمتر بارش نیز به ثبت نرسیده بود.
وی افزود: در شاهرود نیز میزان بارندگی در این بازه زمانی نسبت به سال گذشته سه برابر شده است؛ بهگونهای که امسال هشت میلیمتر بارش ثبت شده، در حالی که این میزان در سال قبل حدود ۲.۵ میلیمتر بود.
مدیرکل هواشناسی استان سمنان با اشاره به افزایش قابل توجه بارندگی در گرمسار بیان کرد: از ابتدای مهرماه تا ۲۰ آبانماه، ۱۶.۴ میلیمتر بارندگی در این شهرستان ثبت شده، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته هیچ بارشی به ثبت نرسیده بود.
مصطفوی ادامه داد: در شهمیرزاد و ایوانکی نیز به ترتیب ۱۶.۶ و ۳۱.۲ میلیمتر بارندگی ثبت شده است؛ این در حالی است که در مدت مشابه سال گذشته در این مناطق بارشی گزارش نشده بود.
افزایش چشمگیر بارندگی در کالپوش و بادلهکوه
مدیرکل هواشناسی استان سمنان همچنین از افزایش قابل توجه بارندگی در برخی مناطق شهرستان میامی خبر داد و گفت: در ۵۰ روز نخست سال آبی جاری، در حسینآباد کالپوش ۲۰۹ میلیمتر بارندگی ثبت شده، در حالی که میزان بارش در مدت مشابه سال گذشته ۴۶ میلیمتر بوده است.
وی با اشاره به افزایش ۱۶۳ میلیمتری بارندگی در این منطقه افزود: سایر نقاط کالپوش نیز شرایط مشابهی از نظر افزایش بارشها داشتهاند.
مصطفوی با بیان اینکه منطقه بادلهکوه نیز از افزایش بارندگی برخوردار بوده است، اظهار کرد: در ۵۰ روز نخست سال آبی جاری، ۶۰.۲ میلیمتر بارش در این منطقه ثبت شده، در حالی که میزان بارندگی در مدت مشابه سال گذشته تنها ۶.۵ میلیمتر بوده است.
وی همچنین با اشاره به افزایش بارندگی در شهرستان آرادان گفت: در ۵۰ روز نخست سال آبی جاری، ۱۶.۸ میلیمتر بارندگی در این شهرستان ثبت شده، در حالی که این میزان در مدت مشابه سال گذشته ۴.۹ میلیمتر بود.
مدیرکل هواشناسی استان سمنان تأکید کرد: افزایش بارندگیها در این مناطق، بهتنهایی به معنای عبور از شرایط خشکسالی نیست و باید برای ارزیابی دقیق وضعیت، روند بارشها در ماههای آینده نیز بررسی شود.
فاصله بارشها با میانگین بلندمدت همچنان قابل توجه است
مقایسه آمار بارندگی ۵۰ روز نخست سال آبی جاری با مدت مشابه سال گذشته، تصویری امیدوارکننده از وضعیت بارشها در استان سمنان ارائه میدهد؛ اما بررسی میانگینهای بلندمدت نشان میدهد که در برخی مناطق همچنان فاصله قابل توجهی با شرایط نرمال وجود دارد.
برای نمونه، در شهر سمنان طی این مدت ۴.۶ میلیمتر بارندگی ثبت شده، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته هیچ بارشی گزارش نشده بود. با این وجود، میانگین بلندمدت بارندگی در این بازه زمانی ۱۲۴ میلیمتر است که نشاندهنده فاصله زیاد میزان بارش فعلی با میانگین بلندمدت است.
در مقابل، وضعیت بارندگی در دامغان امیدوارکنندهتر بوده و میزان بارش ثبتشده در ۵۰ روز نخست سال آبی جاری، از میانگین بلندمدت دوره مشابه نیز فراتر رفته است. همچنین میزان بارندگی در این شهرستان حدود ۳.۵ میلیمتر بیشتر از میانگین پنج سال اخیر بوده است.
در غرب استان نیز که معمولاً از مناطق کمبارش سمنان به شمار میرود، افزایش بارندگی قابل توجه بوده است. در گرمسار طی ۵۰ روز نخست سال آبی جاری ۱۶.۴ میلیمتر بارندگی ثبت شده که بیش از دو برابر میانگین بلندمدت دوره مشابه و بیش از سه برابر میانگین بارش پنج سال اخیر در این بازه زمانی است.
در شهرستان میامی نیز ۱۱.۴ میلیمتر بارندگی ثبت شده، در حالی که این میزان در مدت مشابه سال گذشته ۳.۷ میلیمتر بوده است. به این ترتیب، بارندگی امسال در این شهرستان حدود سهونیم برابر سال گذشته شده، هرچند همچنان چهار میلیمتر کمتر از میانگین بلندمدت دوره مشابه است؛ با این وجود، از میانگین بارش پنج سال اخیر پیشی گرفته است.
افزایش بارشها نباید موجب غفلت از مدیریت مصرف آب شود
یک کارشناس آب و انرژی در گفتگو با خبرنگار مهر، با مثبت ارزیابی کردن آمارهای بارندگی در استان سمنان، اظهار کرد: اگرچه در ۵۰ روز نخست سال آبی جاری، تقریباً در تمام نقاط استان نسبت به سال گذشته و در بسیاری از مناطق نسبت به میانگین پنج سال اخیر بارندگی بیشتری ثبت شده، اما این موضوع به معنای عبور از خشکسالی نیست.
محسن باقری با بیان اینکه در خوشبینانهترین حالت میتوان از قرار گرفتن در ابتدای مسیر جبران بخشی از کمبودهای آبی سخن گفت، افزود: تحقق این موضوع به تداوم بارندگیها در ماههای آینده بستگی دارد.
وی با تأکید بر ضرورت احتیاط در استفاده از اصطلاح ترسالی بیان کرد: طرح چنین ادعایی در شرایط فعلی میتواند اطمینان خاطر کاذبی درباره وضعیت منابع آب ایجاد کند و در نهایت به کاهش حساسیت نسبت به برنامهریزی، مدیریت بحران و صرفهجویی در مصرف آب منجر شود.
این کارشناس آب و انرژی با اشاره به ضرورت بررسی آماری وضعیت بارندگیها گفت: افزایش اعداد ثبتشده در آمار بارشها، در استانی مانند سمنان که سالها با کمبارشی مواجه بوده، لزوماً به معنای بهبود پایدار وضعیت منابع آب نیست.
باقری ادامه داد: افزایش بارندگی در مقایسه با یک سال کمبارش، صرفاً نشان میدهد که شرایط نسبت به دوره مشابه بهتر شده است؛ اما این بهبود را نباید با جبران کامل کسری منابع آب اشتباه گرفت.
وی با تأکید بر نقش رسانهها در اطلاعرسانی دقیق درباره وضعیت بارندگیها خاطرنشان کرد: توصیه میشود در استفاده از اصطلاحاتی مانند افزایش بارندگی، خشکسالی و ترسالی دقت و احتیاط لازم صورت گیرد تا افکار عمومی دچار برداشت نادرست از وضعیت منابع آبی نشود.
افزایش ذخایر سدها؛ نشانهای امیدوارکننده از بارندگیها
در مقابل، یک کارشناس هواشناسی با تأکید بر اهمیت افزایش بارندگیها، این روند را نشانهای مثبت برای وضعیت منابع آبی استان ارزیابی کرد.
مجتبی میرحسینی در گفتگو با خبرنگار مهر، با بیان اینکه آمارهای افزایشی بارندگی را باید به فال نیک گرفت، اظهار کرد: شواهد نشان میدهد که میزان بارندگی در سال جاری نسبت به برخی سالهای گذشته افزایش قابل توجهی خواهد داشت و این موضوع میتواند به جبران بخشی از کسری منابع آبی استان سمنان کمک کند.
وی با اشاره به بهبود وضعیت ذخایر آبی برخی سدهای استان افزود: برای نمونه، میزان پرشدگی سد شهید شاهچراغی دامغان که در سال گذشته ۴۱ درصد و سال قبل از آن ۳۹ درصد بود، اکنون به حدود ۵۸ تا ۶۱ درصد رسیده است که اتفاق امیدوارکنندهای محسوب میشود.
این کارشناس هواشناسی با بیان اینکه ادامه بارندگیها میتواند به بهبود وضعیت ذخایر سدها کمک کند، گفت: بر اساس آمارهای ارائهشده، میزان پرشدگی بیشتر سدهای استان سمنان نیز از ۵۰ درصد حجم مخزن عبور کرده است.
میرحسینی با تأکید بر اینکه افزایش بارندگیها الزاماً به معنای ورود به دوره ترسالی نیست، تصریح کرد: با این حال، شرایط فعلی میتواند فرصت مناسبی برای کاهش بخشی از ناترازی منابع آب استان باشد؛ زیرا میزان برداشت از منابع آبی همچنان بیشتر از میزان ورودی است.
وی در پایان بر ضرورت تداوم بارندگیها برای بهبود پایدار وضعیت منابع آبی تأکید کرد.
امید به بارشهای بیشتر، همراه با ضرورت مدیریت منابع آب
آمارهای ثبتشده در نخستین ۵۰ روز سال آبی جاری نشان میدهد که استان سمنان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، در بسیاری از مناطق شرایط بارشی بهتری را تجربه کرده است؛ از افزایش چشمگیر بارندگی در کالپوش و بادلهکوه گرفته تا بهبود وضعیت بارشها در گرمسار، شاهرود، دامغان و دیگر نقاط استان.
با این حال، فاصله برخی مناطق با میانگین بلندمدت بارندگی و استمرار کسری منابع آب، یادآور این واقعیت است که بارشهای مقطعی نمیتوانند جایگزین برنامهریزی بلندمدت و مدیریت مصرف شوند.
تداوم بارندگیها در ماههای پیشرو میتواند بخشی از امیدها برای بهبود وضعیت منابع آبی استان را محقق کند؛ اما در کنار شکرگزاری برای نزول رحمت الهی، همچنان صرفهجویی، اصلاح الگوی مصرف و مدیریت منابع آب باید در اولویت باقی بماند.


نظر شما